काली खोला, चरणगंगा, भुजिगङ्गा हरूको नजिक पुगे भित्री गोठमा बस्दा त्यहाँ लाई चनोटी जनावरले धाई भनि परिकल्पना हुँदा मासु भित्र परेको थियो। उक्त दुर्घटनालाई सह्य गर्दै कान किरिया गरी बसेको भनिन्छ। यसरी बोलीबाट बोलेको भनाइले पूर्व पहाड हुँदै आसपास पुगेका न्योपाने हरू विभिन्न ठाउँमा बसोबास गर्न थाले। नेपाल भित्र र बाहिर पनि पुगेको पाइन्छ।
काली खोला
चरणगंगा, भुजिगङ्गा नजिक
भित्री गोठमा बसोबास
पूर्व पहाड
बोलीबाट बोलेको भनाइले
पूर्व पहाड हुँदै विस्तार
देश-विदेश
नेपाल भित्र र बाहिर
विभिन्न ठाउँमा बसोबास
दोलखाको माटो र न्योपाने वंश
दोलखाको माटो मा एउटा खानेपानीको धारा छ। दान माङ्ग्दा भेटिन्छ भन्ने जनश्रुति छ। एक माङ्गाले दिदावर माग्दा उक्त धाराको पानीमा स्वाधीन मेरा सन्तती पनि बसाऊन् भनी भनेका कारण त्यहाँ बसोबास भएको भनाइ पाइन्छ। पछि त्यही ठाउँलाई न्योपाने हरूको बसोबास मानिएको हो।
दोलखाको माटोमा न्योपानेको बसोबास भए पछि जेठी श्रीमतीबाट सन्तान नभएकाले कान्छी श्रीमती विवाह गरियो। केही समय पछि जेठी श्रीमतीले पनि पुत्र प्राप्त गरेको भनाइ छ। कान्छी श्रीमतीको सन्तान पछि त्यही स्थानमा बसोबास गर्न थाले। यसरी वंश विस्तार हुँदै गएको पाइन्छ।
जेठी श्रीमती
सुरुमा सन्तान नभएको
पछि पुत्र प्राप्त
कान्छी श्रीमती
विवाह पश्चात सन्तान
त्यही स्थानमा बसोबास
न्योपाने हरूको कोही यहाँ, कोही विरत्ता पाएर, कोही देश बाहिर समेत बसोबास गर्न पुगे।
दिवस–मीनि पाठकको बंश, दिव्यानन्द–कृष्ण ज्योतिष बंश, बालिराज–थापा गाहाँ बंश, तिलकविटा तर्फ विभिन्न स्थानमा विस्तार भएका पाइन्छ।
यसरी न्योपाने हरूको वंश विस्तार हुँदै विभिन्न स्थानमा पुगेको उल्लेख पाइन्छ।
पछिल्लो समय विभिन्न क्षेत्रहरूमा बसोबास गर्दै आएका न्योपाने हरूको इतिहास र विरत्ता यहाँ उल्लेख गरिएको छ।
यहाँ
नेपाल भित्र विभिन्न स्थान
विरत्ता
विरत्ता पाएर बसोबास
देश बाहिर
विदेशमा समेत बसोबास